MIERZEJA WISLANA

Published in

Mierzeja Wiślana
Mierzeja Wiślana
Vistula Lagoon.jpg
313.53 Mierzeja Wiślana.png
Zasięg regionu w obrębie Polski
Prowincja Niż Środkowoeuropejski
Podprowincja Pobrzeża Południowobałtyckie
Makroregion Pobrzeże Gdańskie
Mezoregion Mierzeja Wiślana
Zajmowane
jednostki
administracyjne Polska:
województwo pomorskie:
Gdańsk
powiat nowodworski,
Rosja:
obwód kaliningradzki

Mierzeja Wiślana (313.53) – piaszczysty wał na południowo-wschodnim brzegu Zatoki Gdańskiej, rozciągający się od Gdańska na zachodzie po Bałtijsk (Piławę) w Federacji Rosyjskiej na wschodzie. Oddziela Zalew Wiślany od otwartych wód Zatoki. Mierzeja podzielona jest między terytorium Polski i Rosji (część wschodnia).

Mierzeja (oprócz niewielkiej zachodniej części) jest słabo zurbanizowana i praktycznie niezindustrializowana. Wszystkie miejscowości położone w jej polskiej części (oprócz Gdańska) były niegdyś wioskami rybackimi, a obecnie są miejscowościami wypoczynkowymi.
Spis treści
[ukryj]

1 Nazwa
2 Granice
3 Geologia i geomorfologia
4 Sieć wodna
5 Klimat
5.1 Temperatura powietrza
6 Przyroda
7 Ludność, gospodarka, komunikacja
7.1 Ludność i urbanizacja
7.2 Gospodarka
7.3 Komunikacja kolejowa
7.4 Drogi
8 Turystyka
9 Zobacz też
10 Przypisy

Nazwa[edytuj]

Nazwę „Mierzeja Wiślana” wprowadzono urzędowo w 1950 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę mierzei – Frische Nehrung[1]. Wcześniej polską nazwą była Mierzeja Świeża[2]. Stosowano także nazwę Mierzeja Fryska[2].

W języku rosyjskim Mierzeja Wiślana to Балтийская коса (Bałtijskaja kosa).
Granice[edytuj]
Mezoregion na tle powiatów, na których terenie się znajduje

Mierzeja Wiślana ma około 90 km długości i 1-2 km szerokości[3]. Północną granicą mezoregionu jest Zatoka Gdańska, będąca częścią Morza Bałtyckiego. Od południa graniczy z Żuławami Wiślanymi oraz przez zalew z Wybrzeżem Staropruskim. Granicę uzupełnia od zachodu Pobrzeże Gdańskie[3].

Mezoregion leży na terenie miasta Gdańska i powiatu nowodworskiego oraz Obwodu Kaliningradzkiego (Rosja).

Wcześniej ten mezoregion, podobnie jak Mierzeja Helska, Wybrzeże Słowińskie oraz Wysoczyzna Żarnowiecka, był zaliczany do Pobrzeża Kaszubskiego[4], w systemie regionalizacji Kondrackiego są one osobnymi mezoregionami.
Geologia i geomorfologia[edytuj]

Mierzeja Wiślana jest wielką piaszczystą wydmą, której wysokość w niektórych miejscach przekracza 30 metrów. Mierzeja została zbudowana przez morze w wyniku działań fal morskich.
Sieć wodna[edytuj]
Przekop Wisły

Mierzeja Wiślana zamyka deltę Wisły i oprócz ujść Wisły w mezoregionie nie ma żadnej sieci wodnej[3].
Klimat[edytuj]
Temperatura powietrza[edytuj]

Warunki klimatyczne w mezoregionie są wyraźnie inne od tych w głębi kraju, ale podobne do tych w innych nadmorskich mezoregionach. Średnia temperatura roczna jest nieco wyższa niż na pojezierzach, jednak nieco niższa niż w centrum Polski. Wiosną jest chłodniej niż w głębi kraju, lecz jesienią wyraźnie cieplej. Średnia roczna oraz średnia dobowa amplituda temperatur są mniejsze niż w głębi kraju, ze względu na większe ciepło właściwe wody w morzu[5]. Wpływ Bałtyku jest również widoczny w długości pór roku – na wybrzeżu zimy są znacznie krótsze, a jesień dłuższa. Prawie nie występuje przedwiośnie[6]. W zachodniej części mezoregionu na klimat wpływ ma również oddziaływanie aglomeracji trójmiejskiej.
Przyroda[edytuj]
Grobla Sobieszewska

Mezoregion porośnięty jest lasem sosnowym. Na Mierzei Wiślanej znajdują się Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana oraz cztery rezerwaty przyrody:

Ptasi Raj W całości na terenie Gdańska
Mewia Łacha Częściowo na terenie Gdańska
Kąty Rybackie
Buki Mierzei Wiślanej.

Ludność, gospodarka, komunikacja[edytuj]
Drogi Mierzei Wiślanej
Ludność i urbanizacja[edytuj]

Mimo że większość terenu Mierzei zajmują miasta Gdańsk, Krynica Morska oraz Bałtijsk w Rosji, tereny są słabo zurbanizowane, szczególnie na terenie Gdańska, poza przemysłowo-mieszkaniową dzielnicą Stogi z Przeróbką.
Gospodarka[edytuj]

Mierzeja jest wykorzystywana głównie w celach turystycznych. Ze względu na niestabilność gruntu poza zachodnim skrawkiem obszar ten nie jest zindustrializowany.

W zachodniej części na granicy z Pobrzeżem Kaszubskim znajduje się Port Gdański, a nieco na wschód, nad zatoką, Port Północny.
Komunikacja kolejowa[edytuj]

Na terenie mezoregionu znajduje się północny fragment wąskotorowej, obecnie działającej w ograniczonym zakresie tylko w sezonie letnim, Żuławskiej Kolei Dojazdowej – 15 stacji i przystanków: Lewy Brzeg Wisły, Prawy Brzeg Wisły, Mikoszewo, Jantar, Jantar Port, Jantar Młyn, Jantar Leśniczówka, Junoszyno, Stegna Gdańska, Stegna PKS, Sztutowo Muzeum, Sztutowo, Kąty Rybackie, Krynica Morska, Piaski, oraz linie kolejowe obsługujące port w Gdańsku.
Drogi[edytuj]

Przez całą długość mezoregionu przebiega droga wojewódzka nr 501, krzyżująca się w Stegnie z drogą wojewódzką nr 502. Na 13. kilometrze trasy na Przekopie Wisły znajduje się przeprawa promowa.
Turystyka[edytuj]
Kościół w Stegnie

Wszystkie miejscowości położone w polskiej części Mierzei były niegdyś wioskami rybackimi, a obecnie są miejscowościami wypoczynkowymi[7]. Rejon jest znany z terenów umożliwiających uprawianie sportów wodnych. W miejscowościach na terenie mezoregionu znajdują się zabytki oraz inne atrakcje turystyczne. Do najbardziej znanych należą:

Kościół Ryglowy w Stegnie[7]
Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej[7]
były obóz koncentracyjny w Sztutowie[7]
molo w Krynicy Morskiej[8]
latarnia morska w Krynicy Morskiej
Żuławska Kolej Dojazdowa.

Przez Mierzeję Wiślaną prowadzi POL Szlak żółty.svg Jantarowy Szlak-Międzynarodowy Szlak Nadmorski E9[9].
Zobacz też[edytuj]
Commons in image icon.svg
Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Mierzeja Wiślana

Operacja wschodniopruska na Mierzei Wiślanej
przekop Mierzei Wiślanej
Mierzeja Helska
Mierzeja Kurońska